{"id":1350,"date":"2024-01-05T17:17:23","date_gmt":"2024-01-05T14:17:23","guid":{"rendered":"https:\/\/ru.sarmatarecro.com\/blog\/?p=1350"},"modified":"2024-02-18T17:59:02","modified_gmt":"2024-02-18T14:59:02","slug":"zielinscy-herbu-swinka-historia-moich-poszukiwan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/zielinscy-herbu-swinka-historia-moich-poszukiwan","title":{"rendered":"Zieli\u0144scy herbu \u015awinka. Historia moich poszukiwa\u0144"},"content":{"rendered":"\n
\"\u042d\u0442\u043e<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze kroki. Nagrywanie wspomnie\u0144<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c moja babcia pochodzi z rodziny Zieli\u0144skich, od kt\u00f3rej historii zacz\u0119\u0142o si\u0119 moje zainteresowanie genealogi\u0105, to w\u0142a\u015bnie t\u0119 lini\u0119 rodzinn\u0105 zacz\u0105\u0142em bada\u0107 jako jedn\u0105 z pierwszych. Na pocz\u0105tkowym etapie poszukiwa\u0144 najcz\u0119\u015bciej badan\u0105 rodzin\u0105 w moim drzewie genealogicznym byli Zieli\u0144scy, ale p\u00f3\u017aniej badania zacz\u0119\u0142y utkn\u0105\u0107 w \u015blepym zau\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c od 2010 roku zacz\u0105\u0142em nagrywa\u0107 wspomnienia mojej babci, Krasowskiej Bronis\u0142awy, c\u00f3rki Karola, urodzonej w 1932 roku, jej wspomnienia z historii rodziny. Poniewa\u017c jej panie\u0144skie nazwisko Zieli\u0144ska, to ona oczywi\u015bcie wiedzia\u0142a najwi\u0119cej (i \u201enajg\u0142\u0119biej\u201d) o tej kwestii. Babcia dobrze pami\u0119ta\u0142a swojego dziadka i babci\u0119, Olimpi\u0119 i Bronis\u0142awa Zieli\u0144skich, ich miejsca urodzenia, a tak\u017ce przybli\u017cone lata \u017cycia. Pami\u0119ta\u0142a tak\u017ce imi\u0119 ojca Bronis\u0142awa \u2013 \u0141awrenty, ale nie pami\u0119ta\u0142a imi\u0119 ojca Olimpii; wiedziela, \u017ce s\u0105 to etniczni Polacy i rzymscy katolicy. Jednocze\u015bnie w archiwum rodzinnym nie odnaleziono \u017cadnych dokument\u00f3w wzmiankuj\u0105cych o nich, a jedynie relacje ustne…<\/p>\n\n\n\n

Wycieczka na stary cmentarz<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c babcia wiedzia\u0142a, gdzie pochowano jej dziadka i babci\u0119 oraz pami\u0119ta\u0142a, \u017ce \u200b\u200bna grobach znajduj\u0105 si\u0119 nagrobki z tekstami i datami, kolejnym krokiem by\u0142a wizyta na cmentarz. Cmentarz by\u0142 polski i znajdowa\u0142 si\u0119 w innej miejscowo\u015bci ni\u017c miejsce zamieszkania babci (wcze\u015bniej na r\u00f3\u017cnych cmentarzach chowano przedstawicieli r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144). To by\u0142 rok 2011. Zorganizowa\u0142am transport, a moja babcia i ja odwiedza\u0142y\u015bmy groby naszych przodk\u00f3w. Znalaz\u0142a je oczywi\u015bcie nie od razu: cmentarz by\u0142 opuszczony, a groby mocno zaro\u015bni\u0119te ro\u015blinno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ale wynik uzasadni\u0142 si\u0119! Na nagrobkach rzeczywi\u015bcie znajdowa\u0142y si\u0119 tablice z napisami: \u201eZieli\u0144ski Bronis\u0142aw syn \u0141awrentego (1863 \u2013 05.05.1962. Od \u017cony i dzieci)\u201d oraz \u201eOlimpia Zieli\u0144ski c\u00f3rka J\u00f3zefa (1874 \u2013 31.01.1967. Od dzieci)”.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a to pierwsza pisemna wzmianka o badanych osobach, dzi\u0119ki kt\u00f3rej dowiedzia\u0142em si\u0119 szeregu cennych informacji:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Potwierdzone imi\u0119 ojca Bronis\u0142awa – \u0141awrenty;<\/li>\n\n\n\n
  2. Pozna\u0142 dok\u0142adne lata \u017cycia Bronis\u0142awa i Olimpii;<\/li>\n\n\n\n
  3. Ustali\u0142 imi\u0119 ojca Olimpii \u2013 J\u00f3zef.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Poszukiwanie<\/strong><\/em> metryk w archiwum Chmielnickim<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

    Kolejnym etapem bada\u0144 by\u0142a praca z dokumentami archiwalnymi. Tutaj i dalej opisz\u0119 jedynie poszukiwania linii Zieli\u0144skich, linia Olimpii c\u00f3rki J\u00f3zefa to osobne opracowanie.<\/p>\n\n\n\n

    Tak wi\u0119c, korzystaj\u0105c z katalogu ksi\u0105g metrykalnych<\/strong>, ustali\u0142em, \u017ce osada, w kt\u00f3rej mieszka\u0142 i prawdopodobnie urodzi\u0142 si\u0119 Bronis\u0142aw syn \u0141awrentego Zieli\u0144ski \u2013 wie\u015b Borys\u00f3w Plu\u017ca\u0144skiej wo\u0142osci powiatu Ostrogskego gubernii Wo\u0142y\u0144skiej \u2013 nale\u017ca\u0142a do rzymskokatolickiej parafii \u015bw. Jana w pobliskim miasteczku Zas\u0142aw powiatu Zas\u0142awskiego. Dzi\u0119ki temu samemu katalogowi ustalono zachowanie ksi\u0105g metrykalnych tej parafii: zachowa\u0142y si\u0119 one z lat 1861, 1863 \u2013 1874, 1881, 1901 i 1904 i znajdowa\u0142y si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym Obwodu Chmielnickiego (DAChmO), w m. Chmielnickim.<\/p>\n\n\n\n

    Wkr\u00f3tce zam\u00f3wi\u0142em i przerobi\u0142em wszystkie wy\u017cej wymienione metryki ko\u015bcio\u0142a zas\u0142awskiego. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od roku 1863, gdy\u017c t\u0105 dat\u0105 by\u0142 rok urodzenia na nagrobku Bronis\u0142awa. Wynik by\u0142 pocz\u0105tkowo negatywny: w 1863 r. nie odnaleziono \u017cadnej wzmianki o narodzinach Bronis\u0142awa. Znaleziono jedynie metryk\u0119 urodzenia niejakiego Aleksandera, syna Macieja i Teresy Zieli\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

    Z powodu niepowodzenia nie zmartwi\u0142em si\u0119 i nadal systematycznie studiowa\u0142em pozosta\u0142e zeszyty metrykalne. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce wyszukiwanie opiera\u0142o si\u0119 og\u00f3lnie na nazwisko Zieli\u0144scy. W czytelni archiwum rejestrowa\u0142em (robi\u0142em wyci\u0105gi) wszystkich jego nosicieli, a dopiero potem stara\u0142em si\u0119 nawi\u0105za\u0107 mi\u0119dzy nimi wi\u0119zi rodzinne.<\/p>\n\n\n\n

    Dopiero w 1874 roku odnaleziono akt urodzenia Bronis\u0142awa. W rzeczywisto\u015bci by\u0142 o ca\u0142e jedena\u015bcie lat m\u0142odszy, ni\u017c oficjalnie s\u0105dzono! Ponadto odkryto akt ma\u0142\u017ce\u0144stwa rodzic\u00f3w Bronis\u0142awa, z kt\u00f3rego ustalono, \u017ce \u0141awrenty syn Macieja Zieli\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w 1853 r., a Marianna c\u00f3rka Antoniego Zieli\u0144ska \u2013 w 1855 r.<\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u0119ki nowym znaleziskom zrozumia\u0142em, kim byli Maciej i Teresa Zieli\u0144scy w 1863 roku dla naszego Bronis\u0142awa \u2013 dziadek i babcia. To ostatnie potwierdzaj\u0105 tak\u017ce akty zgon\u00f3w Macieja (1874) i Teresy (1863), w kt\u00f3rych podano, \u017ce ka\u017cny z nich \u201epozostawi\u0142 po sobie\u201d w\u015br\u00f3d innych dzieci syna \u0141awrentego.<\/p>\n\n\n\n

    \"\u042d\u0442\u043e
    Akt \u015bmierci Macieja Zeli\u0144skiego, 1874 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Szczeg\u00f3lnie przydatne okaza\u0142o si\u0119 odkrycie aktu drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Macieja Zeli\u0144skiego (1864) wkr\u00f3tce po \u015bmierci Teresy. Z akt wynika, \u017ce \u200b\u200bjego rodzicami byli Jan i Marianna z Wiszniewskich Zieli\u0144scy. Wcze\u015bniej informacja ta nie by\u0142a znana, gdy\u017c w rzymskokatolickich ksi\u0119gach metrykalnych, w odr\u00f3\u017cnieniu od prawos\u0142awnych, nie wskazywali imi\u0119 ojca.<\/p>\n\n\n\n

    Dzi\u0119ki znalezionym informacjom ustalono, \u017ce badani Zieli\u0144scy z lat 60 XIX w. zostali zapisani w dokumentach jako szlachcice. Pocz\u0105wszy od lat 70 XIX w. wymieniani s\u0105 ju\u017c jako mieszczanie. Na pocz\u0105tku XX w. \u2013 ch\u0142opi.<\/p>\n\n\n\n

    Tym samym w wyniku poszukiwa\u0144 w archiwum Chmielnickiego uda\u0142o si\u0119 \u201ezej\u015b\u0107 g\u0142\u0119biej\u201d o trzy pokolenia od Bronis\u0142awa syna \u0141awrentego Zieli\u0144skiego. To by\u0142 koniec mojej pracy w DAChmO, z efektu by\u0142em w stoprocentowo zadowolony.<\/p>\n\n\n\n

    Praca z metrykami w \u017bytomierzu<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

    Poniewa\u017c powiat Zas\u0142awski wchodzi\u0142 w sk\u0142ad gubernii Wo\u0142y\u0144skiej, nale\u017ca\u0142o poszuka\u0107 dla niego wcze\u015bniejszych ksi\u0105g metrykalnych w Archiwum Pa\u0144stwowym Obwodu \u017bytomierskiego (DA\u017bO), gdy\u017c \u017bytomierz by\u0142 niegdy\u015b centrum gubernii. Dzi\u0119ki katalogom ustalono, \u017ce w tym archiwum zachowa\u0142a si\u0119 metryka zas\u0142awskiego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana dla lat 1797 \u2013 1862 (z ma\u0142ymi\u201elukami\u201d).<\/p>\n\n\n\n

    W wyniku pracy w \u017bytomierzu odkryto szereg zapis\u00f3w metrykalnych, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y nieco wi\u0119ksze \u201epog\u0142\u0119bienie\u201d wzd\u0142u\u017c wznosz\u0105cej si\u0119 linii drzewa genealogicznego. W szczeg\u00f3lno\u015bci odnaleziono: metryki urodzenia \u0141awrentego syna Macieja Zieli\u0144skiego (1853) i jego braci\/ si\u00f3str, a tak\u017ce metryk\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa ich rodzic\u00f3w, Macieja syna Jana i Teresy c\u00f3rki Franciszeka Zieli\u0144skiej (1843), dzi\u0119ki kt\u00f3rej odnaleziono mo\u017cliwe lata ich urodzenia (1816 i 1823).<\/p>\n\n\n\n

    Szczeg\u00f3lnie cenne by\u0142o odkrycie metryki o \u015bmierci Jana Zieli\u0144skiego, ojca Macieja, w 1827 r., co pozwoli\u0142o ustali\u0107 dat\u0119 jego urodzin \u2013 1782 r.<\/p>\n\n\n\n

    \"\u042d\u0442\u043e
    Akt \u015bmierci Jana Zieli\u0144skiego, 1827 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Po serii udanych znalezisk rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 seria niepowodze\u0144: jak si\u0119 okaza\u0142o, ksi\u0119gi metrykalne dla parafii \u015bw. Jana zachowa\u0142y si\u0119 dopiero z 1827 r., wcze\u015bniejsze, kt\u00f3re widnia\u0142y w katalogu jako dost\u0119pne, dotyczy\u0142y innej parafii znajduj\u0105ca si\u0119 w tym samym mia\u015bcie Zas\u0142aw. W zwi\u0105zku z tym nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 aktu urodzenia Macieja syna Jana Zieli\u0144skiego ani wcze\u015bniejszych zapis\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    W rezultacie, w wyniku przetworzenia wszystkich dost\u0119pnych ksi\u0105g metrykalnych, rodzina Zieli\u0144skich \u201ezatrzyma\u0142a si\u0119\u201d na Janie i Marii z Wiszniewskich Zieli\u0144skich. Nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 imi\u0119 ojca Jana.<\/p>\n\n\n\n

    P\u00f3\u017aniej, dzi\u0119ki polskiej bazie indeksowanych akt\u00f3w metrykalnych, uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 wzmiank\u0119 o ma\u0142\u017ce\u0144stwie Jana Zieli\u0144skiego i Marii Wiszniewskiej z roku 1801, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w parafii, z kt\u00f3rej pochodzi\u0142a panna m\u0142oda \u2013 w miasteczku Kuni\u00f3w, powiat Ostrogski. Nie pomog\u0142o to jednak w ustaleniu imion rodzic\u00f3w Jana, informacji tej nie by\u0142o w \u00f3wczesnych \u017ar\u00f3d\u0142ach \u0142aci\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

    Praca z dokumentami szlacheckimi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Kolejnym krokiem by\u0142o poszukiwanie dokument\u00f3w meldunkowych ludno\u015bci. Poniewa\u017c nasi Zieli\u0144scy do pocz\u0105tk\u00f3w lat 70 XIX w. w ksi\u0119gach metrykanych figurowali jako szlachcice, nie by\u0142o sensu szuka\u0107 ich \u015blad\u00f3w w ksi\u0119gach rewizijnych z powiatu Ostrogskiego, gdy\u017c na ten ostatni sk\u0142ada\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie podlegaj\u0105ce opodatkowaniu maj\u0105tki spo\u0142eczne (do 1858 r.) . Dlatego rozpocz\u0105\u0142em wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z fondem Wo\u0142y\u0144skiego gubernskiego zgromadzenia deputat\u00f3w<\/strong> szlacheckich<\/strong> (DDZ) w Archiwum \u017bytomierskim.<\/p>\n\n\n\n

    W ten spos\u00f3b odnaleziono i przejrzano spisy rodzinne szlachty II stopnia<\/strong> (bezrolnej) w powiecie Ostrogskim za lata 1832 i 1834. \u0179r\u00f3d\u0142a tego typu na og\u00f3\u0142 budow\u0105 przypominaj\u0105 oksi\u0119gi rewizijne, jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest obecno\u015b\u0107 informacji o okoliczno\u015bciach i dacie uznania rodu w szlachciectwie oraz wpisie do Ksi\u0119gi Rodos\u0142ownej.<\/p>\n\n\n\n

    W spisach rodzin odnalaz\u0142em rodzin\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z czterech braci \u2013 Kazimierza, Wincentego, Macieja i Stefana, kt\u00f3rzy mieszkali we wsi Borys\u00f3w w powiecie Ostrogskim. Wskazano ich patronimi\u0119 \u2013 synowie Jana, oraz imi\u0119 i nazwisko panie\u0144skie matki \u2013 Marianna Wiszniewska, dzi\u0119ki czemu ustalono, \u017ce s\u0105 to nasi badani Zieli\u0144scy. W dokumencie znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce informacja, \u017ce \u200b\u200br\u00f3d ten by\u0142 dwukrotnie uznawany w szlachectwie, w latach 1805 i 1832; wskazane s\u0105 numery odpowiednich certyfikat\u00f3w DDZ. Dzi\u0119ki temu w spisach rodzin uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 szereg rodzin Zieli\u0144skich. Jednak w momencie prowadzenia bada\u0144 nie by\u0142 znany dok\u0142adny stopie\u0144 pokrewie\u0144stwa tych ostatnich z \u201enaszymi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    \"\u042d\u0442\u043e
    Fragment spisu rodzinnego z 1832 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n


    Nast\u0119pnie przerobiono ogromne woluminy (ponad 1000 stron ka\u017cda) ksi\u0105g Rodos\u0142<\/strong>ownych<\/strong> szlachty gubernii Wo\u0142y\u0144skiej<\/strong> z pocz\u0105tku XIX wieku, aby odnale\u017a\u0107 tam badan\u0105 rodzin\u0119: zebra\u0107 informacje o historii rodu z czas\u00f3w XVIII w., celem odnalezienia herbu i schematu genealogicznego. Praca zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. Powodem mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce ksi\u0119gi rodowodowe nie s\u0105 w nie pe\u0142ni zachowane.<\/p>\n\n\n\n

    Poszukiwania w tym samym fondu DDZ sprawy dotycz\u0105cej szlacheckiego pochodzenia<\/strong> Zieli\u0144skich r\u00f3wnie\u017c nie powiod\u0142y si\u0119: na ok\u0142adce pojawi\u0142o si\u0119 ponad dwadzie\u015bcia spraw z nazwiskiem Zieli\u0144scy, ale wszystkie okaza\u0142y si\u0119 imiennikami. Przypadki te sprawdzano nie tylko pod k\u0105tem zbie\u017cno\u015bci nazw i miejscowo\u015bci, ale tak\u017ce pod k\u0105tem dat i numer\u00f3w metryk DDZ, kt\u00f3re wcze\u015bniej odkry\u0142em w spisach rodzinnych z lat 1832 \u2013 1834.<\/p>\n\n\n\n

    Ostatnim znaleziskiem Zieli\u0144skich w \u017bytomierzu by\u0142 wpis o nich w spisie powszechnym szlachty gubernii Wo\u0142y\u0144skiej<\/strong> (pierwsza po\u0142owa XIX w.). Zapisano tam znane mi ju\u017c nazwy i miejscowo\u015bci, daty i numery za\u015bwiadcze\u0144 DDZ. Nie by\u0142o tam, jak poprzednio, nazwiska ojca Jana Zeli\u0144skiego. \u201eZaczarowany kr\u0105g\u201d jako\u015b wyszed\u0142.<\/p>\n\n\n\n

    R\u00f3wnie\u017c w og\u00f3lnym spisie nazwisk odnaleziono nazwiska niekt\u00f3rych dalszych krewnych badanych Zieli\u0144skich, kt\u00f3rzy w 1805 roku zostali uznani za szlacht\u0119 pod tym samym numerem \u015bwiadectwa DDZ co nasze. Informacja ta wydawa\u0142a mi si\u0119 w\u00f3wczas zb\u0119dna, zw\u0142aszcza, \u017ce \u200b\u200bnie da\u0142o si\u0119 ustali\u0107 dok\u0142adnego stopnia pokrewie\u0144stwa \u201enaszych imion\u201d z \u201eich\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Na tym zako\u0144czy\u0142a si\u0119 moja praca z fondem szlacheckim w Archiwum \u017bytomierskim.<\/p>\n\n\n\n

    \u015alepy zau\u0142ek. Praca z drzewem \u201eszeroko\u015bci\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n


    W ci\u0105gu nast\u0119pnych kilku lat, gdy mia\u0142em czas wolny, zajmowa\u0142em si\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owym badaniem fakt\u00f3w z biografii (czynno\u015bci \u017cyciowe, styl \u017cycia) odnalezionych pokole\u0144 Zieli\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

    W ten spos\u00f3b odnaleziono i przejrzano spisy parafian ko\u015bcio\u0142a Zas\u0142awskiego z lat 1888 i 1915 oraz w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci odtworzono drzewo genealogiczne Zieli\u0144skich z XIX do XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n

    \u201eWisienk\u0105 na torcie\u201d by\u0142o otwarcie sprawy dotycz\u0105cej praw czynszowych <\/strong>mieszka\u0144c\u00f3w wsi Borysowa w latach 80 XIX w., kt\u00f3ra przechowywana by\u0142a w Archiwum Pa\u0144stwowym Obwodu R\u00f3wie\u0144skiego (DARO) w mie\u015bcie R\u00f3wnem. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce sprawa by\u0142a w strasznym stanie: dos\u0142ownie rozpada\u0142a si\u0119 w r\u0119kach. Mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 go odczyta\u0107 i skopiowa\u0107; gdyby odkry\u0142em go kilka lat p\u00f3\u017aniej, mog\u0142oby by\u0107 ju\u017c za p\u00f3\u017ano i bezcenne informacje biograficzne z XIX wieku przepad\u0142yby…<\/p>\n\n\n\n

    Tak, dzi\u0119ki sprawie czynszowej dowiedzia\u0142em si\u0119, jakie grunty posiadali nasi Zieli\u0144scy, jaka by\u0142a ich wielko\u015b\u0107, ile za nie p\u0142acili czynszu, kiedy i w jakich okoliczno\u015bciach otrzymali te dzia\u0142ki. Do teczki wszyto tak\u017ce osobne dokumenty osobiste r\u00f3\u017cnych pokole\u0144 rodziny.<\/p>\n\n\n\n

    W rezultacie zebrano wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 materia\u0142u, aby napisa\u0107 pe\u0142noprawn\u0105 opowie\u015b\u0107 o historii rodziny Zieli\u0144skich w XX \u2013 XIX wieku, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej z sukcesem zrealizowa\u0142em. Ale nadal nie mia\u0142em odpowiedzi na stare pytania (genealogia rodziny do XIX wieku).<\/p>\n\n\n\n

    Jednocze\u015bnie prowadzono poszukiwania informacji o Zieli\u0144skich w dokumentach fondu Centralnej komisji rewizyjnej spraw szlacheckich<\/strong> w Centralnym Pa\u0144stwowym Archiwum Historycznym w Kijowie (CDIAK). Dokonano przegl\u0105du wiadomo\u015bci i protoko\u0142\u00f3w za lata 1840 \u2013 1844, r\u00f3wnie\u017c z wynikiem negatywnym. Najprawdopodobniej r\u00f3d przeszed\u0142 czek na obecno\u015b\u0107 praw szlacheckich w 1843 roku, a dokumenty fundacji z tego roku nie zachowa\u0142y si\u0119 dobrze. Gdyby dokumenty si\u0119 odnalaz\u0142y, najprawdopodobniej przywr\u00f3ci\u0142bym rodow\u00f3d rodziny z XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

    To m\u00f3g\u0142by by\u0107 koniec bada\u0144 nad rodowodem Zieli\u0144skich. Nie mia\u0142em wtedy jeszcze poj\u0119cia, gdzie szuka\u0107 informacji genealogicznych \u201edog\u0142\u0119bnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Przej\u015bcie z \u201emartwego punktu\u201d. Podrzutek<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

    Jedno przypadkowe znalezisko zmieni\u0142o wszystko. Przegl\u0105daj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 “Chorowiec O. Herbarz szlachty wo\u0142y\u0144skiej, Tom IV – Radom, 2011” w ramach jednego z moich komercyjnych poszukiwa\u0144, natkn\u0105\u0142em si\u0119 na nast\u0119puj\u0105c\u0105 informacj\u0119, w kt\u00f3rej pojawi\u0142o si\u0119 nazwisko Zieli\u0144scy:<\/p>\n\n\n\n

    “W roku 1805, dnia 7 wrze\u015bnia urodzony pan Wincenty Zieli\u0144ski, ziemianin powiatu krzemienieckiego w dow\u00f3d szlacheckiej swej rodowito\u015bci z\u0142o\u017cy\u0142 dokumenty. Ze z\u0142o\u017cnych dokument\u00f3w okazuje si\u0119, \u017ce urodzony Wincenty Zieli\u0144ski jest niegdy\u015b urodzonych Tomasza i Marianny z Machowskich Zieli\u0144skich synem, a niegdy\u015b urodzonych Wojciecha i Marianny z Sliwi\u0144skich wnukiem, ponadto \u017ce jego przodkowie ci\u0105gle klejnotem szlachectwa szczyc\u0105c si\u0119, przywilej\u00f3w stanowi temu s\u0142u\u017c\u0105cych i herbu \u015awinka, imieniu i familii swej w\u0142a\u015bciwego od dawna u\u017cywali. Dowody urodzonego Wincentego Zieli\u0144skiego za dostateczne uznawszy, imi\u0119 jego razem z synem Ignacym z urodzon\u0105 Dorot\u0105 So\u0142otwi\u0144sk\u0105 sp\u0142odzonym, jako przez ojca przyznanym, do cz\u0119\u015bci pierwszej Ksi\u0119gi Aktualnej Szlachty Guberni Wo\u0142y\u0144skiej pod nr 96 wpisa\u0107 postanowiono, oraz o tym upewniaj\u0105cy patent wyda\u0107 rozkazano. \u0179r.: DA\u017bO, fond 146, opis 1, die\u0142o 337-B, s. 224-225.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli przet\u0142umaczysz ten tekst w skr\u00f3cie, jego tre\u015b\u0107 b\u0119dzie nast\u0119puj\u0105ca. Wymienione s\u0105 imiona nosicieli nazwiska Zieli\u0144scy, wskazano dat\u0119 ich uznania w szlachectwie, a tak\u017ce nazw\u0119 ich herbu rodowego \u2013 \u015awinka (inne nazwy to Parcaria, Parvus Sus, Porcaria Sus). By\u0142 to wyci\u0105g z protoko\u0142\u00f3w posiedze\u0144 Wo\u0142y\u0144skiego szlacheckego deputackiego zgromadzenia<\/strong>, z kt\u00f3rego fondem wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em wcze\u015bniej w DA\u017bO.<\/p>\n\n\n\n

    Nie by\u0142o tam nazwisk moich Zieli\u0144skich, ale w jaki spos\u00f3b te informacje pomog\u0142y mi w awansie? Jak pisa\u0142em powy\u017cej, w archiwum \u017bytomierskim, w \u201eOg\u00f3lnym wykazie imiennym szlachty gubernii Wo\u0142y\u0144skiej\u201d znalaz\u0142em imiona moich Zieli\u0144skich, obok kt\u00f3rych dopisano imiona ich dalekich krewnych, dok\u0142adny stopie\u0144 pokrewie\u0144stwa z kt\u00f3rym nie wiedzia\u0142em. A wi\u0119c imiona tych krewnych i nazwiska znalezione w cytowanej przeze mnie powy\u017cej ksi\u0105\u017cce s\u0105 ca\u0142kowicie zgodne, \u0142\u0105cznie z nazwiskami panie\u0144skimi kobiet!<\/p>\n\n\n\n

    Sta\u0142o si\u0119 jasne \u2013 nasi Zieli\u0144scy nale\u017c\u0105 do staropolskiego (i do\u015b\u0107 rzadkiego) herbu \u015awinka. Rado\u015b\u0107 nie zna\u0142a granic! Zadzwoni\u0142em do wszystkich zainteresowanych krewnych, aby podzieli\u0107 si\u0119 wiadomo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    \"\u042d\u0442\u043e
    Herb \u015awinka. Z Ksi\u0119gi Rodos\u0142ownej z 1802 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Znalezione informacje mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b. Ci, tzw. dalsi krewni moich Zieli\u0144skich, stanowili starsz\u0105 ga\u0142\u0105\u017a<\/strong> i to oni w 1805 roku jako pierwsi z\u0142o\u017cyli dokumenty potwierdzaj\u0105ce ich szlacheck\u0105 godno\u015b\u0107. Zdarzenie to zosta\u0142o odnotowane w protoko\u0142ach DDZ i to w\u0142a\u015bnie ten zapis Oleg Horovets przytoczy\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce powy\u017cej. Moi Zieli\u0144scy \u2013 m\u0142odsza ga\u0142\u0105\u017a<\/strong> (kuzynowie trzeciego stopnia) \u2013 zostali do\u0142\u0105czeni do dekretu z 1805 roku p\u00f3\u017aniej (w okresie od 1805 do 1832 roku). Poniewa\u017c jednak jest to ta sama rodzina, posiadali zatem te same dokumenty potwierdzaj\u0105ce szlacheckie pochodzenie. Pochodzili od wsp\u00f3lnego przodka.<\/p>\n\n\n\n

    Warto pomy\u015ble\u0107, \u017ce m\u00f3ja ga\u0142\u0105\u017a Zieli\u0144skich m\u00f3g\u0142a zosta\u0107 \u201edodana\u201d w okresie po roku 1827 (data \u015bmierci Jana Zeli\u0144skiego, gdy\u017c ani on, ani jego ojciec, w\u00f3wczas bezimienny, nie byli nigdzie wspominani).<\/p>\n\n\n\n

    Drugie przypadkowe znalezisko. \u201eG\u0142\u0119bia\u201d zosta\u0142a z\u0142amana!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Przez kilka kolejnych lat w tym kierunku panowa\u0142a cisza. Dopiero w 2021 roku w ko\u0144cu uda\u0142o mi si\u0119 zag\u0142\u0119bi\u0107 \u201ew g\u0142\u0105b\u201d. W og\u00f3le idealn\u0105 opcj\u0105 by\u0142oby dokonanie przegl\u0105du rewizji szlachty powiatu Ostrogskiego za lata 1795, 1811 i 1816, w kt\u00f3rych by\u0142by wymieniony nasz Jan Zelinski i jego rodzice, ale dokumenty te nie zachowa\u0142y si\u0119 do naszych czas\u00f3w . Najwcze\u015bniejszym dokumentem dotycz\u0105cym rachunkowo\u015bci szlachty powiatu Ostrogskiego by\u0142y wcze\u015bniej skorygowane spisy rodzinne szlachty II klasy z 1832 roku.<\/p>\n\n\n\n

    O \u201ewy\u015blizgni\u0119ciu si\u0119 z martwego punktu\u201d ponownie zdecydowa\u0142 los. Pracuj\u0105c nad kolejnym zam\u00f3wieniem handlowym z ksi\u0119gami rewizyjnymi za rok 1795 w Archiwum Pa\u0144stwowym Obwodu Kijowskiego (DAKO), ze zdziwieniem odkry\u0142em, \u017ce w\u015br\u00f3d nich znajduje si\u0119 kilka spraw, kt\u00f3re dotycz\u0105 ch\u0142op\u00f3w gubernii Wo\u0142y\u0144skiej, cho\u0107 przypadki te powinny by\u0107 w\u0142a\u015bciwie przechowywane w Archiwum Pa\u0144stwowym Obwodu \u017bytomierskiego. W odnalezionych przypadkach byli tak\u017ce ch\u0142opi z powiatu Ostrogskiego i postanowi\u0142em je przejrze\u0107. Zainteresowa\u0142em si\u0119 histori\u0105 lokaln\u0105: ciekawi\u0142o mnie, jacy ludzie (ch\u0142opi) \u017cyli w s\u0105siedztwie moich przodk\u00f3w w 1795 roku<\/p>\n\n\n\n

    Podczas ksi\u0119g rewizyjnych odkryto materia\u0142y dotycz\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w wsi Borysowa i jej okolic, Huty Borysowskiej. Jednak po dok\u0142adniejszym zbadaniu nazwisk mieszka\u0144c\u00f3w okaza\u0142o si\u0119, \u017ce notowano tam nie tylko ch\u0142op\u00f3w, ale tak\u017ce szlacht\u0119! (pomimo nazwy sprawy zgodnie z opisem). Jedyna my\u015bl brzmia\u0142a: \u201eczy szcz\u0119\u015bcie si\u0119 do mnie u\u015bmiechnie?\u201d<\/p>\n\n\n\n

    Wi\u0119c! Oto oni, Zieli\u0144scy!<\/p>\n\n\n\n

    \u201ePi\u0105ty dw\u00f3r. Kazimierz Mateusza syn Zieli\u0144ski, lat 40, stelmach. Ma \u017con\u0119 Agnieszk\u0119 c\u00f3rk\u0119 J\u00f3zefa, lat 35. Maj\u0105 syn\u00f3w: Floriana, lat 14, Jana, lat 8, Andrzeja, lat 7, i J\u00f3zefa, 1 rok.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    \"\u042d\u0442\u043e
    Fragment ksi\u0119gi rewizyjnej z 1795 roku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n


    Dwa pokolenia \u201ew g\u0142\u0119bi\u201d jednocze\u015bnie! Lata urodzenia, pe\u0142ny sk\u0142ad rodzinny z ko\u0144ca XVIII w. i jako bonus – rzemios\u0142o\/zaw\u00f3d mojego bezpo\u015bredniego przodka.<\/p>\n\n\n\n

    Po tym znalezisku d\u0142ugo zastanawia\u0142em si\u0119, dlaczego zosta\u0142y one odnotowane w rewizji ch\u0142opskiej. Na pocz\u0105tku my\u015bla\u0142em, \u017ce to przypadkowa kolejno\u015b\u0107: rejestrowali wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w w rz\u0119dzie po podw\u00f3rku. P\u00f3\u017aniej jednak doszed\u0142 do wniosku, \u017ce nasi Zieli\u0144scy mogli by\u0107 zarejestrowani w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w ju\u017c od 1795 r., gdy\u017c nie byli jeszcze oficjalnie szlacht\u0105 (wszak dokumenty o szlachectwie z\u0142o\u017cyli dopiero po 1805 r.). A wygl\u0105d i styl \u017cycia dla przyby\u0142ych urz\u0119dnik\u00f3w carskich nie odr\u00f3\u017cnia\u0142 ich od ch\u0142opskich s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Konkluzja<\/strong>: badanie rodowodu rodziny Zieli\u0144skich, si\u0119gaj\u0105cego XVIII wieku, zaj\u0119\u0142o mi ponad jedena\u015bcie lat. Praca nie by\u0142a \u0142atwa, ale ciekawa. Odnaleziono i wykorzystano r\u00f3\u017cne rodzaje \u017ar\u00f3de\u0142 genealogicznych w pi\u0119ciu archiwach Ukrainy, informacje ustne oraz informacje z nekropolii. Przeanalizowano kluczow\u0105 literatur\u0119 dotycz\u0105c\u0105 historii politycznej i spo\u0142eczno-gospodarczej badanego regionu oraz kondycji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

    Mam nadziej\u0119, \u017ce artyku\u0142 ten b\u0119dzie przydatny dla tych, kt\u00f3rzy w ostatnim czasie postanowili po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 szlachetnemu zaj\u0119ciu \u201ezmartwychwstania z nico\u015bci\u201d swoich przodk\u00f3w, a tak\u017ce zmotywuje do poszukiwania wyj\u015bcia z najbardziej beznadziejnej genealogicznej \u201e\u015blepej uliczki\u201d badaczy do\u015bwiadczenych.<\/p>\n\n\n\n

    Aleksander O. Krasowski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n


    Dodatek. Schemat genealogiczny<\/em><\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    2021 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

    Mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z histori\u0105 Polak\u00f3w Prawobrze\u017cnej Ukrainy, kt\u00f3rzy w XIX wieku przeszli ewolucj\u0119 statusu od bezrolnej szlachty do ch\u0142op\u00f3w, a tak\u017ce polityk\u0105 asymilacyjn\u0105 ich przez Imperium Rosyjski, w artykule pod linkiem<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Opis bada\u0144 genealogicznych, kt\u00f3re trwa\u0142y ponad jedena\u015bcie lat i kilkakrotnie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015blepym zau\u0142kiem, wraz z odniesieniami do \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":856,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52,51],"tags":[],"lang":[49],"class_list":["post-1350","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasze-badania","category-polska-szlachta","lang-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1350"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1366,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1350\/revisions\/1366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1350"},{"taxonomy":"lang","embeddable":true,"href":"https:\/\/pl.sarmatarecro.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/lang?post=1350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}